• ความหิวโหยทั่วโลกลดลงเป็นปีที่สามติดต่อกัน แต่ในปี 2025 ยังมีคนราว 645 ล้านคน หรือ 7.8% ของประชากรโลก ที่ได้รับอาหารไม่เพียงพอ
• ต้นทุนขั้นต่ำของอาหารเพื่อสุขภาพเฉลี่ยทั่วโลกเพิ่มจาก 3.44 เป็น 4.28 ดอลลาร์ตามความเท่าเทียมของอำนาจซื้อ (PPP) ต่อคนต่อวัน ระหว่างปี 2021–2025
• แม้อาหารแพงขึ้น แต่สัดส่วนคนที่ซื้ออาหารเพื่อสุขภาพไม่ไหวกลับลดจาก 37.4% เหลือ 32.7% อย่างไรก็ตาม คนเกือบ 1 ใน 3 ของโลกยังเข้าไม่ถึงอาหารที่ดีต่อสุขภาพ และในแอฟริกาสัดส่วนนี้สูงถึง 2 ใน 3
• การทำให้คนกินดีขึ้นต้องดูทั้งราคาอาหารและกำลังซื้อของครัวเรือน ตั้งแต่ลดต้นทุนการผลิตและขนส่ง ไปจนถึงช่วยให้ครัวเรือนรายได้น้อยมีเงินเพียงพอสำหรับอาหารที่มีคุณภาพ
ถ้ามีเงินไปตลาดจำกัด ตะกร้ากับข้าวของเราจะหน้าตาอย่างไร?
ถ้าต้องซื้ออาหารให้พอกินทั้งบ้าน ข้าวอาจเป็นอย่างแรกที่หยิบใส่ตะกร้า ตามด้วยไข่หรือเนื้อสัตว์ แต่พออยากเพิ่มผัก ผลไม้ และอาหารให้หลากหลายขึ้น เงินที่เตรียมมาก็อาจเริ่มไม่พอ หลายครอบครัวจึงต้องตัดสินใจว่าจะเอาอะไรออกจากตะกร้า เพื่อให้เงินที่มีอยู่ซื้ออาหารได้พอจนถึงสิ้นเดือน
เรื่องใกล้ตัวนี้กำลังเป็นโจทย์ใหญ่ของโลก
รายงาน The State of Food Security and Nutrition in the World 2026 หรือ SOFI 2026 ซึ่งจัดทำร่วมกันโดย FAO, IFAD, UNICEF, WFP และ WHO มองเรื่องเดียวกับที่หลายครอบครัวต้องคิดเวลาไปตลาด นอกจากจะซื้ออาหารให้พอกินทั้งบ้านแล้ว เงินที่มีอยู่ยังพอให้เลือกอาหารที่หลากหลายและดีต่อสุขภาพหรือเปล่า?
คนหิวโหยน้อยลง แต่ยังมีอีกหลายคนที่กินไม่พอ
ในปี 2025 คนทั่วโลกราว 645 ล้านคน หรือ 7.8% ของประชากรโลก ยังคงเผชิญความหิวโหย ลดลงประมาณ 43 ล้านคนจากปี 2022 นับเป็นการลดลงติดต่อกันเป็นปีที่สาม
แม้จะเป็นข่าวดี แต่ยังมีคนราว 2.1 พันล้านคนที่เผชิญความไม่มั่นคงทางอาหารระดับปานกลางหรือรุนแรง หมายความว่าพวกเขาอาจต้องลดคุณภาพหรือปริมาณอาหารที่กิน และบางคนอาจต้องอดอาหารเพราะไม่มีเงินหรือทรัพยากรเพียงพอ
เมื่อ “อิ่ม” กับ “สุขภาพดี” ไม่ใช่เรื่องเดียวกัน
อาหารเพื่อสุขภาพจัดได้หลายแบบตามวัฒนธรรมและวัตถุดิบในแต่ละพื้นที่ โดยมีหลักร่วมกันสี่ข้อ คือ เพียงพอ ต่อความต้องการพลังงานและสารอาหาร สมดุล ในสัดส่วน หลากหลาย จากอาหารหลายกลุ่ม และ พอดี โดยไม่บริโภคสิ่งใดมากเกินไป
เพื่อประเมินว่าคนทั่วไปต้องใช้เงินเท่าไรจึงจะกินอาหารได้ตามหลักดังกล่าว รายงานใช้ตัวชี้วัด Cost of a Healthy Diet ซึ่งคำนวณต้นทุนขั้นต่ำของตะกร้าอาหารเพื่อสุขภาพ โดยเลือกอาหารที่มีจำหน่ายในแต่ละพื้นที่และมีราคาต่ำที่สุดจากกลุ่มอาหารต่าง ๆ ให้ครบตามเกณฑ์
แต่อาหารแต่ละกลุ่มมีต้นทุนต่างกันมาก
อาหารจากสัตว์ ผัก และผลไม้รวมกันคิดเป็นเกือบ 70% ของต้นทุน ขณะที่อาหารหลักประเภทแป้งคิดเป็นต้นทุนเพียงราว หนึ่งในหก แต่ให้พลังงานประมาณครึ่งหนึ่งตามองค์ประกอบของตะกร้าอาหารที่ใช้คำนวณ
จึงไม่น่าแปลกที่เมื่อเงินตึงมือ หลายครอบครัวจะเลือกซื้ออาหารที่ทำให้อิ่มก่อน เพราะใช้เงินน้อยกว่าและเลี้ยงคนในบ้านได้มากกว่า แม้ต้องลดความหลากหลายของอาหารลงก็ตาม
อาหารแพงขึ้น แต่ทำไมคนที่ซื้อไม่ไหวกลับลดลง?
ต้นทุนขั้นต่ำของอาหารเพื่อสุขภาพเฉลี่ยทั่วโลกเพิ่มจาก 3.44 ดอลลาร์ในปี 2021 เป็น 4.28 ดอลลาร์ต่อคนต่อวันในปี 2025 หรือเพิ่มขึ้นประมาณ 24% โดยใช้หน่วยดอลลาร์ตามความเท่าเทียมของอำนาจซื้อ (PPP) เพื่อเปรียบเทียบต้นทุนระหว่างประเทศ
แต่ในช่วงเดียวกัน สัดส่วนคนที่ซื้ออาหารเพื่อสุขภาพไม่ไหวกลับลดจาก 37.4% เหลือ 32.7%
ที่เป็นเช่นนั้นเพราะความสามารถในการซื้ออาหารไม่ได้ขึ้นอยู่กับราคาเพียงอย่างเดียว แต่ยังขึ้นอยู่กับรายได้และค่าใช้จ่ายจำเป็นอื่น ๆ ของครัวเรือนด้วย หากกำลังซื้อเพิ่มขึ้นเร็วกว่าราคาอาหาร คนก็อาจมีเงินเหลือพอสำหรับอาหารที่ดีต่อสุขภาพมากขึ้น
ถึงอย่างนั้น ในปี 2025 ยังมีคนราว 2.69 พันล้านคน หรือเกือบ 1 ใน 3 ของประชากรโลก ที่มีกำลังซื้อไม่เพียงพอ
เมื่อมองแต่ละภูมิภาค ความแตกต่างยิ่งชัดเจนขึ้น
ในปี 2025 คนในแอฟริกาถึง 66.6% ยังไม่สามารถซื้ออาหารเพื่อสุขภาพได้ เทียบกับ 28.9% ในเอเชีย และ 25.7% ในลาตินอเมริกาและแคริบเบียน เมื่อเทียบกับปี 2021 สัดส่วนนี้เพิ่มขึ้นในแอฟริกา สวนทางกับอีกสองภูมิภาคที่ปรับตัวดีขึ้น
นั่นหมายความว่า แม้โลกโดยรวมกำลังก้าวหน้า แต่ยังมีบางพื้นที่ที่ผู้คนเข้าถึงอาหารที่ดีต่อสุขภาพได้ยากขึ้น
ราคาอาหารไม่ได้เริ่มต้นที่หน้าร้าน
เวลาซื้อผักหนึ่งกิโลกรัม เราอาจคิดว่าราคาขึ้นอยู่กับต้นทุนของเกษตรกรเป็นหลัก แต่กว่าผักจะเดินทางจากฟาร์มมาถึงตลาด ยังมีค่าเก็บรักษา ค่าขนส่ง ค่าพลังงาน และต้นทุนของผู้ค้าหลายทอด
รายงานประเมินว่า กิจกรรมหลังออกจากฟาร์มจนถึงการขายปลีกคิดเป็นประมาณ 70–75% ของราคาที่ผู้บริโภคจ่ายสำหรับอาหาร โดยเฉพาะผัก ผลไม้ และอาหารสดที่เน่าเสียง่าย หากระบบขนส่งล่าช้าหรือไม่มีห้องเย็นที่เพียงพอ อาหารบางส่วนอาจเสียหายก่อนถึงมือผู้ซื้อ และต้นทุนเหล่านี้ก็ถูกส่งต่อมาเป็นราคาที่สูงขึ้น
ดังนั้น การทำให้อาหารเพื่อสุขภาพมีราคาถูกลงจึงต้องปรับปรุงทั้งระบบ
ถ้าผักและผลไม้เสียระหว่างทางจากฟาร์มถึงตลาด การลงทุนในระบบขนส่ง ที่เก็บรักษา และห้องเย็นอาจช่วยลดทั้งของเสียและต้นทุน
ถ้าปัญหาอยู่ที่ต้นทุนในฟาร์ม การลงทุนด้านวิจัยและปรับเงินอุดหนุนให้ตรงกับกลุ่มอาหารที่ยังมีต้นทุนสูงก็ช่วยได้
ถ้าบางพื้นที่ที่ผลิตอาหารบางชนิดได้จำกัด การค้าช่วยเพิ่มทางเลือกและปริมาณอาหารที่เข้าสู่ตลาด
การช่วยเหลือครัวเรือนรายได้น้อยก็ยังจำเป็น เพราะแม้จะลดต้นทุนอาหารได้ แต่หากรายได้ไม่เพียงพอ คนจำนวนมากก็ยังไม่สามารถซื้ออาหารที่ดีต่อสุขภาพได้อยู่ดี
โลกจะกินดีขึ้นได้อย่างไร?
สำหรับหลายประเทศ การเพิ่มผลผลิตอาหารยังเป็นเรื่องสำคัญ แต่ปริมาณอาหารที่มากขึ้นเพียงอย่างเดียวไม่ได้รับประกันว่าทุกคนจะกินดีขึ้น
สิ่งที่ต้องทำควบคู่กันคือ ทำให้อาหารที่มีคุณค่าทางโภชนาการมีราคาที่เข้าถึงได้ และทำให้ครัวเรือนมีกำลังซื้อเพียงพอ
เพราะการตัดสินใจว่าจะซื้ออะไรใส่ตะกร้าไม่ได้ขึ้นอยู่กับความรู้เรื่องโภชนาการอย่างเดียว แต่ยังขึ้นอยู่กับเงินในกระเป๋าด้วย
โลกอาจมีอาหารมากขึ้น แต่ความก้าวหน้าที่แท้จริงคือ การทำให้ “ทุกคนมีโอกาสกินดี” ไม่ใช่แค่ “ทุกคนกินอิ่ม”
ข่าวเด่น