.jpg)
ธุรกิจ SME แม้จะถือว่าเป็นฟันเฟืองสำคัญของระบบเศรษฐกิจไทย แต่ในเชิงโครงสร้าง ภาคธุรกิจนี้กลับมี ผลิตภาพต่ำและความเปราะบางสูง เมื่อเทียบกับประเทศเศรษฐกิจชั้นนำในเอเชีย เช่น ญี่ปุ่น, เกาหลีใต้ หรือ สิงคโปร์ ที่สามารถสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจได้ประมาณ 55-65% ของ GDP ขณะที่ประเทศไทยอยู่เพียงราว 30-35% ของ GDP เท่านั้น อีกทั้งตามรายงานของสมาคมการตลาดผู้ประกอบการไทย หรือ TEMA ยังให้ข้อมูลว่า จากจำนวน SME ทั้งหมดประมาณ 3.3 ล้านราย มีเพียง 0.01% เท่านั้นที่สามารถเติบโตจนมีฐานะมั่งคั่ง ขณะที่ประมาณ 44% ของ SME ต้องปิดกิจการภายใน 5 ปีแรก สิ่งเหล่านี้กำลังสะท้อนว่า โครงสร้างของ SME ไทย มีข้อจำกัดด้านประสิทธิภาพ การบริหารจัดการ ความสามารถในการแข่งขันอย่างชัดเจน และมีความเสี่ยงต่อแรงกระแทกทางเศรษฐกิจอยู่แล้วเป็นทุนเดิม
ซึ่งภายใต้พื้นฐานที่เปราะบางเช่นนี้ ความตึงเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์ โดยเฉพาะสงครามและความขัดแย้งในตะวันออกกลาง จึงอาจกลายเป็นปัจจัยที่ผลักดันให้ภาคธุรกิจ SME ของไทยเผชิญกับ “Perfect Storm” หรือวิกฤตที่เกิดจากแรงกดดันหลายด้านพร้อมกัน
แรงกดดันที่รุมเร้า SME ไทย
ก่อนเกิดความตึงเครียดในตะวันออกกลาง SME ไทยก็ต้องเผชิญกับแรงกดดันหลายด้านอยู่แล้ว แรงกดดันแรก คือ ภาวะเศรษฐกิจที่ชะลอตัว ในขณะที่ต้นทุนการดำเนินธุรกิจกลับเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ทั้งราคาวัตถุดิบ ค่าแรงงาน และต้นทุนด้านพลังงาน ส่งผลให้ผู้ประกอบการจำนวนมากต้องแบกรับต้นทุนที่สูงขึ้น แต่ไม่สามารถปรับขึ้นราคาสินค้าได้มากนัก เนื่องจากกำลังซื้อของผู้บริโภคยังไม่ฟื้นตัวเต็มที่
ส่วนแรงกดดันถัดมา คือ การเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีและ AI ที่กำลังพลิกโฉมตลาดอย่างรวดเร็ว ช่องทางการค้าเปลี่ยนไปสู่แพลตฟอร์มดิจิทัล พฤติกรรมผู้บริโภคเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ขณะที่ผู้ประกอบการจำนวนไม่น้อยยังปรับตัวไม่ทัน ทำให้สูญเสียโอกาสทางตลาดโดยไม่รู้ตัว ซึ่งในเวลาเดียวกัน ตลาดในไทยยังเผชิญกับการแข่งขันด้านราคาที่รุนแรงที่สุดในรอบหลายทศวรรษ สินค้านำเข้าราคาถูกและแพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซขนาดใหญ่ ทำให้ผู้ประกอบการรายย่อยต้องแข่งขันในสนามที่มีความได้เปรียบเสียเปรียบไม่เท่ากัน
นอกจากนี้ ผู้ประกอบการ SME ไทยจำนวนไม่น้อยยังเผชิญข้อจำกัดด้านการบริหารจัดการและกลยุทธ์การตลาด แม้สินค้าจะมีคุณภาพ แต่ขาดระบบการจัดการที่มีประสิทธิภาพ ไม่มีการวางกลยุทธ์แบรนด์หรือการตลาดอย่างเป็นระบบ ทำให้สินค้าดีไม่สามารถเข้าถึงตลาดได้เต็มศักยภาพ
แรงกดดันทั้งหมดที่กล่าวมาข้างต้นนี้ ทำให้ SME ไทยอยู่ในสภาวะเปราะบาง และมีความเสี่ยงต่อการเกิด Perfect Storm อยู่แล้ว ยิ่งเมื่อมีสงครามตะวันออกกลางระหว่างประเทศสำคัญอย่าง สหรัฐ, อิสราเอล และ อิหร่าน ก็ได้เพิ่มความเสี่ยงใหม่ให้กับเศรษฐกิจโลก และในบริบทประเทศไทย ที่พึ่งพาการนำเข้าพลังงานเป็นหลัก ปัจจัยเสี่ยงสงครามนี้ก็เท่ากับตัวเร่งให้พายุรุนแรงขึ้น เพราะภูมิภาคตะวันออกกลางถือเป็นศูนย์กลางการผลิตพลังงานของโลก หากความขัดแย้งขยายวงกว้างหรือยืดเยื้อ อาจส่งผลให้ราคาน้ำมันและพลังงานในตลาดโลกปรับตัวสูงขึ้น โดยผลกระทบที่ตามมาในไทย คือ
• ต้นทุนพลังงานเพิ่มขึ้น
• ค่าไฟฟ้าและค่าขนส่งสูงขึ้น
• ต้นทุนโลจิสติกส์และวัตถุดิบปรับตัวเพิ่มขึ้น
ธุรกิจขนาดใหญ่บางแห่งอาจสามารถรับมือกับความผันผวนเหล่านี้ได้จากขนาดธุรกิจและเงินทุนที่มากกว่า แต่สำหรับ SME ที่มีเงินทุนจำกัด การเพิ่มขึ้นของต้นทุนเพียงเล็กน้อยก็อาจส่งผล กระทบต่อกำไรอย่างมีนัยสำคัญ นอกจากนี้ หากความตึงเครียดในภูมิภาคส่งผลต่อเส้นทางการค้าสำคัญของโลก เช่น เส้นทางขนส่งผ่านทะเลแดงหรือคลองสุเอซ ต้นทุนการขนส่งสินค้าอาจเพิ่มขึ้นอีกขั้นหนึ่ง ซึ่งจะกระทบต่อธุรกิจที่พึ่งพาการนำเข้าวัตถุดิบและการส่งออกสินค้า ดังนั้นเอง สงครามตะวันออกกลางไม่ได้เป็นเพียงปัจจัยเสี่ยงภายนอกเท่านั้น แต่ยังทำหน้าที่เป็นตัวเร่งให้แรงกดดันทางเศรษฐกิจที่มีอยู่แล้วทวีความรุนแรงขึ้น
SME ไทยอยู่กลางพายุเศรษฐกิจ
เมื่อพิจารณาภาพรวมทั้งหมด จะเห็นว่า SME ไทยกำลังเผชิญแรงกดดันจากหลายทิศทางพร้อมกัน ไม่ว่าจะเป็นต้นทุนที่เพิ่มขึ้น การแข่งขันที่รุนแรง การเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี รวมถึงความไม่แน่นอนทางภูมิรัฐศาสตร์ สถานการณ์เช่นนี้ คือ สิ่งที่นักเศรษฐศาสตร์ เรียกว่า Perfect Storm หรือภาวะที่ปัจจัยลบหลายด้านเกิดขึ้นพร้อมกันและเสริมแรงกันเอง
ยิ่งไปกว่านั้น ภาคส่วน SME ที่ไม่เพียงเป็นผู้ประกอบการรายย่อยจำนวนมาก แต่ยังเป็นฐานการจ้างงานหลักของประเทศมากกว่า 15 ล้านคน หากธุรกิจเหล่านี้เผชิญความยากลำบากหรือปิดกิจการจำนวนมาก ผลกระทบจะไม่ได้จำกัดอยู่เพียงระดับธุรกิจเท่านั้น แต่จะส่งผลต่อกำลังซื้อของประชาชน การจ้างงาน และเสถียรภาพทางเศรษฐกิจโดยรวม ซึ่งหากสถานการณ์ยืดเยื้อ SME ไทยจำนวนมาก อาจต้องเผชิญกับมรสุมทางเศรษฐกิจที่รุนแรงที่สุดครั้งหนึ่งในรอบหลายปี และอนาคตของเครื่องยนต์เศรษฐกิจสำคัญของประเทศก็อาจกำลังอยู่ท่ามกลางพายุ Perfect Storm อย่างเต็มรูปแบบ
ข่าวเด่น