ในช่วงที่ผ่านมา หลายภาคส่วนชวนตั้งคำถามต่อการตีความข้อมูลเศรษฐกิจ กล่าวคือ แม้การส่งออกของไทย โดยเฉพาะในหมวดอิเล็กทรอนิกส์และสินค้าเทคโนโลยี จะขยายตัวได้ดีต่อเนื่อง แต่ดัชนีผลผลิตอุตสาหกรรม (Manufacturing Production Index: MPI) กลับไม่ได้เติบโตในทิศทางเดียวกัน ส่งผลให้เกิดข้อสงสัยว่าภาคการผลิตของไทยกำลังอ่อนแอลงจริง หรือเครื่องมือที่ใช้ติดตามภาคอุตสาหกรรมอาจกำลังเผชิญข้อจำกัดในการสะท้อนกิจกรรมทางเศรษฐกิจรูปแบบใหม่
บทความล่าสุดของสถาบันวิจัยเศรษฐกิจป๋วย อึ๊งภากรณ์ เรื่อง “เมื่อเศรษฐกิจไทยเปลี่ยนเร็วกว่าเครื่องชี้: MPI กำลังตามภาคการผลิตไม่ทันหรือไม่?” ศึกษาประเด็นดังกล่าวผ่านการเปรียบเทียบระหว่าง MPI กับเครื่องชี้เศรษฐกิจอื่น โดยเฉพาะการส่งออกและ GDP ภาคการผลิตอุตสาหกรรม พบว่าความสัมพันธ์ที่เคยเคลื่อนไหวสอดคล้องกันในอดีตเริ่มอ่อนลงในช่วงหลายปีที่ผ่านมา งานศึกษานี้ชี้ให้เห็นว่าความแตกต่างระหว่างการส่งออกและ MPI ไม่สามารถถูกอธิบายโดยปัจจัยทั่วไปได้ทั้งหมด เช่น ความแตกต่างระหว่างข้อมูลมูลค่ากับปริมาณ การระบายสินค้าคงคลัง บทบาทของผู้ค้าและการสวมสิทธิ (transshipment) ที่มากขึ้น หรืออุปสงค์ในประเทศที่อ่อนแอ จึงสะท้อนความเป็นไปได้ที่เครื่องชี้ MPI มี “measurement gap” หรือช่องว่างในการวัดกิจกรรมภาคการผลิตภายใต้โครงสร้างเศรษฐกิจที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว
ความคลาดเคลื่อน (measurement gap) ของ MPI เกิดขึ้นในมิติใดได้บ้าง
หัวใจของบทความชวนเข้าไปสำรวจว่าข้อจำกัดของ MPI เกิดจาก 3 ประเด็นสำคัญ ได้แก่
1. Coverage หรือความครอบคลุมของข้อมูล ที่ยังไม่รวมผลิตภัณฑ์และโรงงานใหม่ในอุตสาหกรรมเทคโนโลยีที่เติบโตอย่างรวดเร็ว เช่น อุปกรณ์โทรคมนาคม ชิ้นส่วนดาต้าเซ็นเตอร์ และห่วงโซ่อุปทานที่เกี่ยวข้องกับ AI และ EV
2. Quality หรือคุณภาพและมูลค่าที่เพิ่มขึ้นของสินค้าเทคโนโลยีไม่สะท้อนผ่านเครื่องชี้ MPI ที่เป็นการวัดเชิงปริมาณ ทำให้การเติบโตที่แท้จริงของการผลิตถูกประเมินต่ำกว่าความเป็นจริง
3. Weight หรือโครงสร้างน้ำหนักของดัชนี ที่ยังอิงกับโครงสร้างเศรษฐกิจในอดีต ขณะที่อุตสาหกรรมใหม่มีบทบาทเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วจากการลงทุนและการย้ายฐานการผลิตเข้าสู่ไทย
ทำไมการปรับปรุงข้อมูล MPI จึงสำคัญ?
ข้อค้นพบดังกล่าวมีนัยสำคัญต่อทั้งการวิเคราะห์ภาวะอุตสาหกรรม การดำเนินนโยบายเศรษฐกิจ และการประเมินบทบาทของไทยในห่วงโซ่อุปทานโลก โดยเฉพาะในช่วงเวลาที่ประเทศเศรษฐกิจหลักให้ความสำคัญกับประเด็นถิ่นกำเนิดสินค้าและความเสี่ยงด้าน transshipment มากขึ้น ภาครัฐจึงได้จัดตั้งคณะทำงานปรับปรุงข้อมูลเศรษฐกิจเพื่อยกระดับคุณภาพเครื่องชี้เศรษฐกิจของประเทศ โดย MPI เป็นหนึ่งในเครื่องชี้ที่ได้รับการเร่งปรับปรุงเป็นลำดับต้น ๆ เพื่อให้ข้อมูลสะท้อนกิจกรรมการผลิตของไทยได้ถูกต้อง ครอบคลุม และทันการณ์มากขึ้น
สรัลชนา ธิติสวรรค์ | ภาณิศา ศานติศรัณย์
ข่าวเด่น